อธิบายหน่วยที่ดินไทย: ไร่ งาน ตารางวา และหน่วยสากล
ประเทศไทยใช้หน่วยที่ดินแบบดั้งเดิมควบคู่กับระบบเมตริก คู่มือนี้อธิบายที่มาของไร่ งาน และตารางวา ความสัมพันธ์ของหน่วย และวิธีเทียบกับตารางเมตร เฮกตาร์ เอเคอร์ และตารางฟุต
ตารางสรุปหน่วยที่ดินไทย
หน่วยมีความสัมพันธ์เป็นลำดับ โดยหน่วยเล็กจะรวมเป็นหน่วยใหญ่ ค่าตารางเมตรด้านล่างเป็นค่าที่กำหนดแน่นอนตามกฎหมายการวัดของไทย
หน่วยไร่ งาน และตารางวาเกิดขึ้นอย่างไร
ไร่ งาน และตารางวาเป็นหน่วยที่ใช้ในไทยมาตั้งแต่ก่อนการใช้ระบบเมตริกสมัยใหม่ โครงสร้างของหน่วยจึงไม่ได้เรียงแบบฐานสิบเหมือนเมตรและเฮกตาร์ แต่พัฒนามาจากหน่วยวัดแบบไทยเดิม
วาเป็นหน่วยความยาวแบบไทย ตารางวาคือพื้นที่ของสี่เหลี่ยมที่มีด้านยาว 1 วา
100 ตารางวาเท่ากับ 1 งาน และ 4 งานเท่ากับ 1 ไร่ ทำให้สามารถเขียนขนาดแปลงได้ละเอียดโดยใช้หลายหน่วยร่วมกัน
เมื่อประเทศไทยใช้กฎหมายการวัดแบบเมตริก หน่วยดั้งเดิมยังคงใช้ต่อ แต่กำหนดค่าเทียบตารางเมตรไว้อย่างชัดเจน
พระราชบัญญัติมาตราชั่งตวงวัด พ.ศ. 2542 (1999) กำหนดว่า 1 ไร่ = 1,600 ตารางเมตร, 1 งาน = 400 ตารางเมตร และ 1 ตารางวา = 4 ตารางเมตร และกฎหมายฉบับนี้ได้ยกเลิกกฎหมายฉบับเดิม พ.ศ. 2466 (1923) ซึ่งเป็นส่วนหนึ่งของการเปลี่ยนระบบการวัดของไทยเข้าสู่มาตรฐานเมตริก
ทำไมปัจจุบันยังใช้หน่วยไทย
ระบบเมตริกใช้ทั่วไปในงานวิทยาศาสตร์ วิศวกรรม และการเปรียบเทียบระหว่างประเทศ แต่การวัดที่ดินในไทยยังคุ้นเคยกับไร่ งาน และตารางวา กรมที่ดินก็ใช้สามหน่วยนี้ร่วมกันในคำศัพท์และแบบเอกสารด้านที่ดิน
จึงพบข้อความอย่าง 2 ไร่ 1 งาน 50 ตารางวา ในบริบทที่ดินไทย ขณะที่แบบอาคารหรือประกาศต่างประเทศอาจใช้ตารางเมตร เฮกตาร์ หรือเอเคอร์
เปรียบเทียบหน่วยไทยกับหน่วยสากล
| หน่วย | ตารางเมตร | ไร่ | ค่าเทียบที่ใช้บ่อย |
|---|---|---|---|
| 1 ตารางวา | 4 ตร.ม. | 0.0025 ไร่ | ≈ 43.0556 ตารางฟุต |
| 1 งาน | 400 ตร.ม. | 0.25 ไร่ | ≈ 0.098842 เอเคอร์ |
| 1 ไร่ | 1,600 ตร.ม. | 1 ไร่ | 0.16 เฮกตาร์ · ≈ 0.395369 เอเคอร์ |
| 1 เฮกตาร์ | 10,000 ตร.ม. | 6.25 ไร่ | ≈ 2.47105 เอเคอร์ |
| 1 เอเคอร์ | 4,046.8564224 ตร.ม. | ≈ 2.529285 ไร่ | ≈ 10.11714 งาน |
| 1 ตร.กม. | 1,000,000 ตร.ม. | 625 ไร่ | 100 เฮกตาร์ |
ค่าหน่วยสากลที่มีเครื่องหมาย ≈ เป็นค่าปัดเพื่อการอ้างอิง ThailandCalc ใช้ตารางเมตรเป็นฐานกลางในการคำนวณ
ตัวอย่าง: 2 ไร่ 1 งาน 50 ตารางวา
ค่าผสมไม่ใช่เลขทศนิยม ต้องแปลงแต่ละส่วน:
- 2 ไร่ = 3,200 ตร.ม.
- 1 งาน = 400 ตร.ม.
- 50 ตารางวา = 200 ตร.ม.
รวมเป็น 3,800 ตร.ม. หรือ 2.375 ไร่, 950 ตารางวา, 0.38 เฮกตาร์ หรือประมาณ 0.939 เอเคอร์
ดูตัวอย่างเพิ่มเติมได้ที่ วิธีอ่าน ไร่–งาน–ตารางวา
ควรใช้หน่วยไหนในสถานการณ์ใด
| สถานการณ์ | หน่วยที่มักเข้าใจง่าย |
|---|---|
| เอกสารที่ดินหรือประกาศอสังหาฯ ในไทย | ไร่ งาน ตารางวา |
| ที่ดินอยู่อาศัยขนาดเล็ก | ตารางวา หรือ ตร.ม. |
| แบบอาคารและขนาดพื้นที่ใช้สอย | ตร.ม. |
| พื้นที่เกษตรขนาดใหญ่หรือเปรียบเทียบแบบเมตริก | ไร่ หรือ เฮกตาร์ |
| เปรียบเทียบกับประกาศต่างประเทศ | เอเคอร์/ตารางฟุต แล้วแปลงกลับเป็นไร่หรือตร.ม. |
ข้อผิดพลาดที่พบบ่อย
- วาไม่ใช่ตารางวา วาเป็นความยาว ตารางวาเป็นพื้นที่
- ค่าผสมไม่ใช่ทศนิยม 1 ไร่ 2 งาน = 1.5 ไร่ ไม่ใช่ 1.2 ไร่
- 1 ไร่ไม่เท่ากับ 1 เอเคอร์ 1 ไร่ = 1,600 ตร.ม. แต่ 1 เอเคอร์ = 4,046.8564224 ตร.ม.
- ก่อนเทียบราคาควรแปลงเป็นหน่วยเดียวกัน เพื่อให้ราคาต่อพื้นที่เปรียบเทียบกันได้จริง
- การแปลงหน่วยไม่ใช่การตรวจแนวเขตหรือกรรมสิทธิ์ เรื่องกฎหมายและขอบเขตที่ดินควรอ้างอิงเอกสารทางการและผู้เชี่ยวชาญ
แหล่งอ้างอิงและมาตรฐานการคำนวณ
ThailandCalc ใช้ความสัมพันธ์ของหน่วยตามกฎหมายการวัดของไทย และตรวจคำศัพท์ด้านที่ดินกับเอกสารของกรมที่ดิน
- Measurement Act B.E. 2542 (1999), กรมการค้าภายใน — กำหนด 1 ไร่ = 1,600 ตร.ม., 1 งาน = 400 ตร.ม. และ 1 ตารางวา = 4 ตร.ม.
- คำศัพท์ภาษาอังกฤษด้านการที่ดินของกรมที่ดิน — แสดงการใช้ Rai, Ngan และ Square Wah ในคำศัพท์และแบบด้านที่ดิน
ThailandCalc เป็นเครื่องมืออิสระ ไม่ใช่เว็บไซต์ของหน่วยงานรัฐ